Hezetasuna eta lizuna alokairuan: nork konpondu behar du?

Hezetasun orban guztiak ez dira berdinak, eta hortik dator maizterren eta jabeen arteko eztabaida gehiena. Nork ordaintzen duen erabaki aurretik, pareta horretan zer gertatzen ari den ulertu behar da.

Filtrazioa edo eraikinaren arazoa

Hezetasun batzuk etxebizitzatik kanpotik edo bere instalazioetatik datoz: trenkadaren barruan tantaka ari den hodi bat, egoera txarrean dagoen jaitsiera-hodi komunitario bat, euria egitean ura sartzen uzten duen fatxada bat, gaizki iragazgaiztutako terraza bat, edo behe-solairuetan eta erdi-sotoetan lurretik gora igotzen den hezetasuna.

Jatorri hori iradokitzen duten seinaleak:

• Orbana beti puntu berean agertzen da eta euriarekin handitzen da.
• Pintura puztu egiten da, azala kentzen zaio edo igeltsua erortzen da.
• Pareta hotza eta bustia dago ukitzean, udan ere bai.
• Alboko edo azpiko bizilagunak antzeko arazoa du.

Kasu horietan etxebizitza bizigarri eta erabilgarri mantentzeko beharrezkoa den konponketa batez ari gara. Irizpide orokor gisa, halako konponketak jabeari dagozkio. Eta jatorria eraikinaren elementu komunetan badago, jabea da komunitateari abisatu behar diona: maizterrak ez du finken administratzailearekin negoziatu behar.

Kondentsazioa, erabileragatik eta aireztapen faltagatik

Beste hezetasun batzuk etxe barruan sortzen dira: dutxako lurruna, kanpaia erabili gabe sukaldatzea, arropa barruan zabaltzea, leihoak beti itxita edukitzea edo berogailua oso modu irregularrean erabiltzea. Lurrun hori gainazal hotzenetan kondentsatzen da (izkinak, leiho-markoak, armairu baten atzeko pareta) eta han ateratzen da lizun beltza.

Beste jatorri hori iradokitzen duten seinaleak:

• Lizuna puntu hotzetan, komunean eta paretari itsatsitako altzarien atzean.
• Kristalak lausotuta goizean.
• Neguan argi eta garbi okerrera egiten du, eta aireztatzean hobera.

Arazoa eguneroko erabileratik datorren kondentsazioa besterik ez denean, garbiketa eta mantentze-lanak maizterrari dagozkio. Kontuz, ordea: badira etxebizitzak non kondentsazioa hain etengabea den, non eraikinaren gabezia bat iradokitzen baitu, adibidez isolamendu oso eskasa edo aireztapenik gabeko komun bat. Kasu horietan muga lausoa da, eta zentzuzkoena hitz egitea eta konponbide partekatu bat bilatzea da.

Nola eman abisua ondo

• Ikusi bezain laster abisatu. Zenbat eta lehenago, orduan eta merkeago, eta eztabaida gutxiago izango da utzikeriaz okertu den ala ez.
• Idatziz egin, telefonoz aipatu baduzu ere. Datadun mezu elektroniko batek asko balio du.
• Kontatu zer ikusten duzun, non eta noiztik: gela, pareta, orbanaren tamaina, usainik duen, tantaka ari den.
• Erantsi argazkiak argi onarekin, eta atera beste batzuk aste gutxiro bilakaera erakusteko.
• Gorde guztiaren kopia: mezuak, erantzunak, teknikarien bisitak, aurrekontuak.
• Erraztu etxebizitzara sartzea, arazoa ikusi eta konpondu ahal izateko.

Abisu argi eta dokumentatu batek elkarrizketaren tonua aldatzen du: jada ez da zure hitza haienaren kontra.

Zer egin dezake maizterrak bitartean

• Egunero aireztatu, hotz egiten badu ere: bost edo hamar minutuko korronte gurutzatua nahikoa da.
• Erabili komuneko aireztagailua eta sukaldeko kanpaia, eta dutxatu komuneko atea itxita duzula.
• Aldendu altzariak zentimetro batzuk pareta hotzetatik, airea ibil dadin.
• Saihestu arropa barruan zabaltzea; besterik ezean, leihoa irekita.
• Garbitu azaleko lizuna eskularruekin eta leihoa irekita, lehorrean igurtzi gabe.
• Ez margotu ez estali orbana jabeak edo teknikari batek ikusi aurretik: froga ezabatzen du eta ez du jatorria konpontzen.
• Jakinarazi idatziz etxean haurtxorik edo asma edo alergiak dituen pertsonarik badago: premia baloratzeko informazio garrantzitsua da.

Konpontzen ez bada

Jarraitu idatziz, daten laburpen batekin, eta proposatu irtenbide zehatzak: teknikari bat bidaltzea, nork zer zati bere gain hartzen duen, gela bat erabili ezin izandako denbora nola konpentsatzen den. Kasu gehienak alderdien arteko akordioarekin ixten dira.

Desadostasuna hezetasunaren jatorriari buruzkoa bada, kanpoko txosten tekniko batek askatu ohi du egoera. Eta hala ere arazoak jarraitzen badu, merezi du aholkularitza bilatzea: udal etxebizitza bulegoak, kontsumo zerbitzuak edo zure kasu zehatza azter dezakeen profesional bat.

Aholku praktikoa: atera gaur bi argazki arriskuko guneei (komuna, kanpoko izkinak, armairuaren atzealdea) eta gorde itzazu. Egunen batean orban bat agertzen bada, lehen eta ondorengoa izango dituzu, eta konparazio horrek edozein eztabaidak baino gehiago balio du.